Open Monumentendagen 2026
De Open Monumentendagen 2026 zullen plaatsvinden op 12 en 13 september. Voor meer informatie klik hier.
Landelijke stichting
In 1986 is de landelijke stichting ‘Open Monumentendag’ opgericht in een tijd dat in Nederland ingrijpende wijzigingen in de monumentenzorg op stapel stonden. Met de nieuwe Monumentenwet 1988 zou de Nederlandse monumentenzorg verregaand worden gedecentraliseerd waarbij taken van de rijksoverheid werden overgeheveld naar gemeenten. Monumenten en monumentenzorg kwamen daardoor dichter bij burgers te staan, maar hoe dicht stonden burgers eigenlijk bij hun monumenten? En was er wel voldoende draagvlak onder de bevolking om monumenten te willen behouden?
Particuliere monumentenorganisaties namen het initiatief om een flinke impuls te geven aan de algemene kennis over monumenten en daarmee aan het draagvlak voor behoud. In 1987 werd daarom, naar voorbeeld van Frankrijk, de Open Monumentendag in Nederland geïntroduceerd. Het enthousiasme was groot. Open Monumentendag bracht op laagdrempelige wijze een breed publiek met monumenten in aanraking en vergrootte zo de belangstelling en dat droeg indirect bij aan de instandhouding van monumenten.
In 2016 heeft de BankGiro Loterij zich verbonden als hoofdpartner aan de Open Monumentendag. Daarmee is de naam aangevuld tot BankGiro Loterij Open Monumentendag. In datzelfde jaar is Stichting Open Monumentendag opgegaan in Stichting Nederland Monumentenland, waarbij het bestaande team van de Open Monumentendag een projectbureau vormt binnen de nieuwe organisatie.
(Bovenstaande drie alinea’s bron www.openmonumentendag.nl)
Ook Apeldoorn doet mee
In 1987 werd Stichting Apeldoornse Monumenten (SAM) opgericht. Nadat het eerste Monumentendag-evenement nog werd georganiseerd door de gemeente Apeldoorn (Yvonne de Vries), leek het de gemeente een goed idee de organisatie vanaf dat moment bij SAM neer te leggen. Tot en met 2019 is Yvonne de Vries actief gebleven als lid van het OMD-comité.
Het evenement wordt ieder jaar gehouden in het tweede weekend van september, met SAM als projectleider. Met meer dan 12.000 bezoeken in dit weekend, is ‘Apeldoorn’ een belangrijke speler in het landelijke OMD-veld. SAM doet tenslotte al vanaf het begin volop mee. In 2019 waren er zelfs het recordaantal van 13.500 bezoeken! Voormalig zendstation Radio Kootwijk hoort altijd bij de top van de plekken waar landelijk het hoogst aantal bezoekers komen.
De eerste jaren (vanaf 1988) werd de Open Monumentendag in Apeldoorn alleen op de zaterdag gehouden en plaatselijk gesponsord. Vanaf 1993 volgt Apeldoorn ook de landelijke thema’s. Deze internationale thema’s zijn een ver/hertaling van het thema van European Heritage Days en gelden voor heel Europa. Vanaf 2001 worden de Open Monumentdagen zowel op zaterdag als op zondag gehouden. Er zijn momenteel zo’n kleine 250 plaatsen/gemeentes die ieder jaar deelnemen.
Als u belangstelling heeft, kunt u hieronder meer lezen over het evenement, de organisatoren en de thema’s van alle afgelopen jaren.